Γιώργος
Κοντογιώργης, Το ελληνικό κοσμοσύστημα. τ.
Β΄ Η περίοδος της οικουμενικής οικοδόμησης, Εκδόσεις Σιδέρη, Αθήνα, 2014
(Απόσπασμα
από το κεφάλαιο του βιβλίου: Η κοσμόπολη
στο σύνολο ανθρωποκεντρικό κοσμοσύστημα. Η κοσμόπολη ως ιδιαίτερος τύπος κοσμοκράτους,
στον αντίποδα της κρατικής δεσποτείας, της απολυταρχίας και της αυτοκρατορίας,
σελ. 143-160)
"Αντιμετωπίζοντας
την οικουμενική κοσμόπολη υπό το πρίσμα της
κοσμοσυστημικής γνωσιολογίας, συμπεράναμε ότι αποδίδει το
οικονομικο-κοινωνικό και πολιτικό
σύστημα της μετα-κρατοκεντρικής φάσης του ελληνικού ή ανθρωποκεντρικού
κοσμοσυστήματος μικρής κλίμακας. Όπως ήδη διαπιστώσαμε το σύστημα αυτό στο
σύνολό του διαφέρει καταστατικά από το
βαρβαρικού τύπου δεσποτικό κράτος και
δη την κρατική δεσποτεία. Η
τελευταία αποτελεί εγγενές γνώρισμα του δεσποτικού κοσμοσυστήματος, που αντανακλά
μια ιδιοκτησιακή προσέγγιση της πολιτικής –με όχημα το κράτος–, η οποία
συνδυάζεται με το περιβάλλον μιας βασικά «κοινωνίας υποκειμένων»
(δουλοπαροικιακού ή και «δουλοκτητικού» τύπου).
Η κρατική δεσποτεία απαντάται είτε ως η
ολοκληρωμένη φάση στο εξελικτικό γίγνεσθαι του δεσποτικού κοσμοσυστήματος είτε
ως η μεταβατική γέφυρα στη διαδικασία μετάλλαξης της δεσποτικής σε ανθρωποκεντρική
κοινωνία. Η εσπεριανή κρατική δεσποτεία,
η γνωστή μοναρχική απολυταρχία, που
έκαμε την εμφάνισή της στην ευρωπαϊκή ήπειρο, για να διαδεχθεί την
προγενέστερη ιδιωτική δεσποτεία,
εγγράφεται ακριβώς στην κατηγορία αυτή.
Στον αντίποδα, η κοσμόπολη
αντιπροσωπεύει το ολοκλήρωμα της μετα-κρατοκεντρικής ή οικουμενικής περιόδου
του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος. Το
πολιτικό σύστημα της κοσμόπολης είναι, όπως είδαμε, διαρθρωμένο, σε επάλληλα
πολιτειακά επίπεδα, τα οποία συνθέτουν ένα ενιαίο όλον μιας πυραμίδας, της
οποίας η κορυφή αποδίδει την έννοια της « έννομης επιστασίας».