Γιώργος Κοντογιώργης, Τι είναι δημοκρατία;

[Απόσπασμα (σελ. 103-131 "Η δημοκρατική αρχή ως πρόταγμα και ως διακύβευμα") από το βιβλίο του Γ.Κοντογιώργη, 12/2008. Οι νέοι, η ελευθερία και το κράτος, Εκδόσεις Ιανός, Αθήνα, 2009, σελ. 232. Περισσότερα, στο Γ.Κοντογιώργη, Η δημοκρατία ως ελευθερία. Δημοκρατία και αντιπροσώπευση, Πατάκης, 2007].

1. Η προσέγγιση της δημοκρατίας που επιχειρώ εδώ τοποθετείται στον αντίποδα της ιδεολογικής παλινωδίας της νεοτερικότητας, η οποία, θέλοντας να συγκαλύψει ουσιαστικά το γεγονός ότι η πολιτεία της είναι απλώς μετα-δεσποτική, διέπραξε ένα πρωτοφανές γνωσιολογικά άλμα αυθαιρεσίας. Επένδυσε με δημοκρατικό μανδύα ένα τυπικά πρωτο-ανθρωποκεντρικό[1] πολιτικό σύστημα ενώ συγχρόνως για να γίνει πειστικό το επιχείρημά της περιέλαβε στο ίδιο τυπολογικό περιτύλιγμα πολιτείες (τη δημοκρατία, την αντιπροσώπευση, το προ-αντιπροσωπευτικό σύστημα) με ασύμβατο μεταξύ τους περιεχόμενο.

Θεμελιώδης για την κατανόηση της διαφοροποίησης της νεοτερικότητας στο θέμα της δημοκρατίας σε σχέση με την «αρχαιότητα», που την ενέπνευσε, είναι η επισήμανση ότι στην πόλη η πολιτεία αυτή υπήρξε το πραγματικό αποτέλεσμα μιας μακράς εξελικτικής πορείας προς την ωριμότητα. Η κοινωνία της πόλης δεν είχε ενώπιόν της ένα προγενέστερο παράδειγμα ούτε μια θεωρητική βάση, προκειμένου να προβληματισθεί για τη δημοκρατία. Εξού και στην πόλη η έννοια της δημοκρατίας –όπως και οι λοιπές πολιτειακές έννοιες– περιγράφει ένα κοινωνικό φαινόμενο: το του δήμου κρατείν της πολιτείας. Οπωσδήποτε, η πραγματικότητα της δημοκρατίας ενδύθηκε συντοχρόνω με θεωρητικό και ιδεολογικό υπόβαθρο, με τις έννοιες που δίδουν υπόσταση και κάνουν αναγκαία την επιδίωξή της.

Η νεότερη εποχή, αντιθέτως, συνάντησε τη δημοκρατία στην ελληνική γραμματεία σε μια στιγμή που η Ευρώπη εξήρχετο μόλις από τη φεουδαλική δεσποτεία και κατεγίνετο με την ανθρωποκεντρική ανασυγκρότηση των κοινωνιών της. Τον αρχικό μιμητικό θαυμασμό θα ακολουθήσει η προσπάθεια για την κατανόηση του θεωρητικού διακυβεύματος της ελληνικής δημοκρατίας και για την εφαρμογή της στις ευρωπαϊκές κοινωνίες της εποχής όπου όμως δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις. Προσπάθεια που θα καταλήξει στην επεξεργασία σειράς συμβιβασμών τους οποίους θα συμπυκνώσει η διάκριση μεταξύ «άμεσης» και «έμμεσης» δημοκρατίας.

Το κράτος κατοχής και η δυναστική κομματοκρατία.

'Η πώς η αλλοτρίωση λειτουργεί ως  πρόκληση. 

Η περίπτωση των "απολαβών" των βουλευτών και των υπουργών

Πολλοί πιστεύουν ακόμη ότι η κατοχή της ελληνικής κοινωνίας είναι εξωτερική. Μέγα λάθος. Η εξωτερική κατοχή συμπληρώνει και νομιμοποιεί το καθεστώς της εσωτερικής κατοχής επί της ελληνικής κοινωνίας που συντηρεί η δυναστική κομματοκρατία με όχημα το κράτος της νεοτερικότητας.

Η μεταπολίτευση, ως η ολική επαναφορά στο καθεστώς της απεχθούς φαυλοκρατίας του 19ου αιώνα, αποτελεί την πρωτογενή αιτία της κρίσης που διάγει την περίοδο αυτή η χώρα. Η διαχείρισή της όμως είναι αποδεικτική της κομματοκρατικής αλλοτρίωσης που οδηγεί την πολιτική τάξη όχι μόνο να μην ομολογεί, αλλά και να διαδηλώνει με έπαρση το ρόλο της, ως δυνάστη της ελληνικής κοινωνίας. Η "πολιτεία" της πολιτικής τάξης, από την ώρα που έριξε τη χώρα και τυπικά στον καιάδα, αποκαλύπτει, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι η στρατηγική της εξόδου από την κρίση αποτελεί πάρεργη -και δη εξαναγκασμένη από τους πιστωτές- στόχευση, σε σχέση με το μείζον, που είναι η διατήρηση του δυναστικού επί της ελληνικής κοινωνίας κράτους. Ο εθισμός στην αλλοτρίωση καλλιεργεί εμμονές σε αντιστάσεις, οι οποίες εγγυώνται μόνο τη νομή του πηδαλίου στο μέσον της καταστροφής. Η πολιτική τάξη επαίρεται ότι έχει ανακαλύψει τελικά τον τρόπο να βυθίζει και το βυθό όπου έχει καταποντίσει την ελληνική κοινωνία. Η αλλοτρίωση αυτή, σε συνδυασμό με την ιδιοποίηση του κράτους, λειτουργεί αποτρεπτικά σε κάθε μέτρο διάσωσης της χώρας και φυσικά στην ιδέα μιας στοιχειώδους ανάταξης της συνείδησής τους. Το νεοελληνικό πολιτικό σύστημα όχι μόνο δεν κινητοποιεί τις ενοχές των συντελεστών της καταστροφής της χώρας, αλλ'ούτε καν παράγει φιλοδοξία υστεροφημίας. Η συναίνεση που διατρέχει το σύνολο της πολιτικής τάξης της χώρας εστιάζεται στη διατήρηση, αντί πάσης θυσίας, των τριών θεμελιωδών πυλώνων της καταστροφής: της δυναστικής κομματοκρατίας, του ιδιοποιημένου κράτους και της νομοθεσίας που συντηρεί τη διαπλοκή και τη διαφθορά. Η κοινωνία των πολιτών, η ελληνική κοινωνία στο σύνολό της,  παραμένει σταθερά ο μείζων εχθρός των νομέων του πολιτικού συστήματος. Η απόγνωσή της μπροστά στην απουσία προοπτικής την οδηγεί να εσωτερικοποιεί, με τη σειρά της το σύνδρομο της αυτοκαταστροφής και να το εκδηλώνει σε αδιέξοδη πολιτική πράξη.

Ενδείκτης του βαθμού αλλοτρίωσης και, περαιτέρω, της πώρωσης που έχει ενσταλλάξει στη λογική του πολιτικού προσωπικού ο εθισμός στην κομματοκρατική λειτουργία και ιδιοποίηση του κράτους είναι η επιθετική αλαζονεία με την οποία αντιδρά στο αίτημα να σταθεί αλληλέγγυο στην κρίση με την πάσχουσα, εξ αιτίας του, κοινωνία.  Το ενδεχόμενο αυτό το θεωρεί αδιανόητο. Προκύπτει έτσι ότι:

Λαϊκισμός χαρακτηρίζεται η αξίωση του άνεργου ή του μισθωτού των 500 ευρώ να μειωθούν επίσης, λόγω της κρίσης, οι απολαβές, τα προνόμια και η νομιμοποιημένη ασυδοσία των βουλευτών. Αντιθέτως, θεωρείται πατριωτικό καθήκον η υπομονή στην ανεργία ή στη μείωση των δεδουλευμένων μισθών και των εισοδημάτων της κοινωνίας των πολιτών.

Η δυναστική αυτή ύβρις του πολιτικού προσωπικού αντιστοιχείται με τον λόγο του Ιωάννη Καποδίστρια προς την Δ' Εθνοσυνέλευση:  

 «Ελπίζω ότι όσοι εξ υμών συμμετάσχουν εις την Κυβέρνησιν θέλουν γνωρίσει μεθ’ εμού ότι εις τας παρούσας περιπτώσεις, όσοι ευρίσκονται εις δημόσια υπουργήματα δεν είναι δυνατόν να λαμβάνουν μισθούς αναλόγως με τον βαθμό του υψηλού υπουργήματός των και με τας εκδουλεύσεις των, αλλά ότι οι μισθοί ούτοι πρέπει να αναλογούν ακριβώς με τα χρηματικά μέσα, τα οποία έχει η Κυβέρνησις εις την εξουσίαν της.»

«…εφ’όσον τα ιδιαίτερα εισοδήματά μου αρκούν διά να ζήσω, αρνούμαι να εγγίσω μέχρι και του οβολού τα δημόσια χρήματα, ενώ ευρισκόμεθα εις το μέσον ερειπίων και ανθρώπων βυθισμένων εις εσχάτην πενίαν».

Επισήμανση: Στις κατωτέρω απολαβές δεν υπολογίζονται προφανώς οι υπόγειες χρηματοδοτήσεις και φυσικά το νομικό καθεστώς του κράτους κατοχής που κατοχυρώνεται με το Σύνταγμα. Οι πολιτικοί θεωρούν αυτονόητο ότι μπορούν νομίμως να λεηλατούν το κράτος, να μοιράζονται τα ιμάτιά του από κοινού με τους συγκατανευσιφάγους της πολιτικής παρέας, να πολιτεύονται καταστρέφοντας τη χώρα και να μην υπόκεινται στη δικαιοσύνη. Κατά τα άλλα, το σύστημα αυτό διδάσκεται τόσο από τους νομείς του όσο και από την κρατική διανόηση, ότι είναι δημοκρατικό και ότι οι πολιτικοί αντιπροσωπεύουν, δηλαδή υπόκεινται στη βούληση του ελληνικού λαού και του έθνους!!!....

Georges Contogeorgis

La Dittatura militare in Grecia (1967-1974)

Questioni di approccio del fenomeno autoritario

1. Introduzione

Il regime autoritario in Grecia solleva una questione generale legata sia alla natura della società greca, sia al contenuto dell’evoluzione della nostra epoca. In tal senso, la comprensione del fenomeno presuppone che si risolva la questione della posizione che questo occupa nel sistema politico greco in generale, e al di là, quella della sua relazione con i regimi analoghi o i totalitarismi del periodo compreso fra le due Guerre e della penisola Iberica.

          L’ipotesi di lavoro è che in Grecia il regime autoritario costituisce nel sistema politico una parentesi che non è conforme alla propria natura e, più precisamente, si tratta di un sintomo esogeno risultante dalla non armonizzazione della società greca con il deficit democratico dei fattori della Guerra fredda. A differenza della Dittatura in Grecia, i regimi autoritari della penisola Iberica sono un prolungamento e, in un altro senso, un residuo dei totalitarismi del periodo compreso tra le due Guerre mondiali.

Γιώργος Κοντογιώργης,

Η 11η Σεπτέμβρη και το διακύβευμα της "παγκοσμιοποίησης"[1]

Η τρομοκρατική επίθεση της Αλ Κάιντα στις ΗΠΑ την 11η Σεπτεμβρίου 2001 υπήρξε το αποτέλεσμα των διεργασιών που ακολούθησαν την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και του ιστορικού διπολισμού που δέσποσε, ιδίως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Με αφετηρία τις ΗΠΑ συγκροτήθηκε τότε μια νέα θεωρία της πολιτικής και των Διεθνών Σχέσεων που διετείνετο ότι η διαμόρφωση του κοινωνικο-οικονομικού και πολιτικού γίγνεσθαι υπαγορεύεται από τον πολιτισμό, ο οποίος οριζόταν με γνώμονα την θρησκεία. Η δεκτικότητα στη δημοκρατία, η οικονομική επίδοση των κοινωνιών, οι διεθνείς σχέσεις είναι παράγωγα φαινόμενα της θρησκείας. Από τη μια, η "δυτική" χριστιανοσύνη" που ενσάρκωνε όλα τα χαρακτηριστικά της ανθρωποκεντρικής προόδου και από την άλλη οι άλλες θρησκείες ή δόγματα που όφειλαν να εγκαταλειφθούν ή έστω να προσομοιάσουν στο πολιτισμικό/θρησκευτικό κεκτημένο της Δύσης για να εκσυγχρονισθούν.

Ίδρυμα Β & Μ Θεοχαράκη,

Κύκλος διαλέξεων του καθηγητή Γιώργου Κοντογιώργη,

"Ο Eλληνισμός και ο κόσμος σήμερα. Μία απάντηση στην κρίση;"

17 Ιανουαρίου 2012 - 21 Φεβρουαρίου 2012

Χώρος : Αμφιθέατρο Ιδρύματος Β & Μ Θεοχαράκη

Η κρίση που διέρχεται ο κόσμος σήμερα επαναφέρει το ερώτημα:  Εξακολουθεί ο ελληνικός κόσμος να είναι επίκαιρος; Μπορεί να βοηθήσει τον σημερινό άνθρωπο να κατανοήσει τον κόσμο της εποχής του, να δώσει απαντήσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ή, ενδεχομένως, να του υποδείξει το μέλλον; 

Αναθεωρώντας τον τρόπο που ορίζουμε θεμελιώδεις έννοιες, όπως η δημοκρατία, η αντιπροσώπευση, η ελευθερία και τα δικαιώματα, η πολιτική, η εργασία, το παγκόσμιο σύστημα, ή φαινόμενα, όπως ο πόλεμος και η ειρήνη, η παγκοσμιοποίηση, η οικονομική αγορά και, περαιτέρω, η τυπολογία της εξέλιξης των κοινωνιών, ο καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης προσεγγίζει τον Ελληνισμό ως κοσμοσύστημα. Παράλληλα, δίνει μέσα από τη σειρά των διαλέξεων του το κλειδί για την κατανόηση του σύγχρονου κόσμου, υπό το πρίσμα του μέλλοντος, που διδάσκει ο Ελληνισμός.

Με τον καθηγητή Γιώργο Κοντογιώργη

17, 24, 31/1, 7, 14, 21/2/2012

Τρίτη 18:00-20:00
Κύκλος 6 διαλέξεων: 70 € , 35 €
Μεμονωμένη διάλεξη: 15 € , 8 €

Ειδική έκπτωση 10% στους ΚΥΚΛΟΥΣ και 20% στα ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΕΣ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ. Ισχύει για ταυτόχρονη προαγορά περισσοτέρων του ενός προγραμμάτων.

Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής
Βασίλη & Μαρίνας Θεοχαράκη
Βασιλίσσης Σοφίας 9 & Μέρλιν 1
106 71 Αθήνα
Τ: 210-3611206 (εσ. 1041)
F: 210-3611349
E: hkatharakis@theocharakis-foundation.gr

W: www.thf.gr

Georges Contogeorgis

Il fenomeno autoritario in Europa

Ho intenzione di trattare il soggetto del fenomeno autoritario in Europa in tre parti: in primo luogo, presenterò il contesto storico in cui il fenomeno autoritario si è sviluppato in Europa; in seguito, abbozzerò una sorta di tipologia di fenomeno autoritario in senso ampio. Infine, tenterò di spiegare il fenomeno autoritario moderno, in relazione con le teorie moderne che hanno provato ad interpretarlo, e tenterò anche di situare la mia spiegazione in un contesto evolutivo del cosmosistema globale.

1. Il contesto storico del fenomeno autoritario

In generale, la modernità è convinta che il nostro periodo storico, che definirei cosmosistemico, non rappresenti una fase di pochi secoli, bensì un'epoca di lunghissima durata. Inoltre, ben più grave, viene insegnato che il mondo moderno è passato immediatamente dallo stadio primario, ovvero la proto-genetica, del suo sviluppo antropocentrico, allo stadio finale, quello conclusivo, che corrisponde alla democrazia[1]. Si elude il fatto che l’evoluzione sociale è soggetta ai parametri che reggono gli esseri umani in generale: il passaggio dalla nascita alla maturità costituisce un processo che dipende non da una decisione ma dalla natura del fenomeno.

Casus Belli - Γ. Κοντογιώργης - Κράτος κατοχής, κρίση και κοινωνία - 5 Σεπ 11

Από τό "LoMak's blog"

Συνέντευξη του Καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και πρώην πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη, στις 5.9.11 στην εκπομπή Casus Belli, σχετικά με τη μεταρρύθμιση Διαμαντοπούλου, τη σημερινή λειτουργία της ελληνικής κοινωνίας των πολιτών, τη δυναστική κομματοκρατία που κατέχει το κράτος και την τρέχουσα κρίση, όπου επισημαίνει ότι η μόνη ελπίδα για έξοδο από αυτήν είναι η μεταβολή του πολιτικού συστήματος.

Γιώργος Κοντογιώργης: "Η Ελλάδα είναι ένα κράτος υπό διπλή κατοχή"

Αναδημοσίευση συνέντευξης από το Mediasoup

Fri, 02/09/2011 - 23:15 — Mediasoup

Από μικρό παιδί θαύμαζε τον πατέρα του για την σπάνια αφηγητική του ικανότητα, την οποία εν συνεχεία κληρονόμησε. Πολύ μικρός, όταν τον ρωτούσαν τι θα γίνεις όταν μεγαλώσεις, εκείνος απαντούσε μονολεκτικά πολιτικός! Παρά ταύτα, στην πορεία της ζωής του αρνήθηκε συστηματικά την επαγγελματικού τύπου εμπλοκή του με την πολιτική, καθώς η επιστημονική γνώση που απέκτησε ακολουθώντας ακαδημαϊκή πορεία, γρήγορα τον οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η πολιτική στην Ελλάδα ήταν πάντα ευτελισμένη!.

Για τον διακεκριμένο καθηγητή πολιτικής επιστήμης, πρώην Πρύτανη της Παντείου και εκλεκτό συμπατριώτη μας κ. Γιώργο Κοντογιώργη, το παιχνίδι στη χώρα μας είναι στημένο και από πριν ξεπουλημένο…

Πολιτικοί «καρμπόν», μέσα σ’ ένα «σικέ» πολιτικό σύστημα, που επιμένει να «λεηλατεί» την ελληνική κοινωνία, από την εποχή του Όθωνα μέχρι σήμερα, με απώτερο σκοπό –τι άλλο;- το προσωπικό όφελος!

Είναι οι ίδιοι οι πολιτικοί, κατά τον κ. Κοντογιώργη, που εξωθούν τον πολίτη στην διαπλοκή και στο ρουσφέτι. Είναι αυτοί που υπερδάνεισαν τη χώρα για να φάνε και να σπαταλήσουν περισσότερα –όπως λέει-, κάνοντας κακή διαχείριση και αδιαφορώντας για το συμφέρον της κοινωνίας. Είναι αυτοί που καθημερινά διαπράττουν «εγκλήματα», χωρίς να δικάζονται γι’ αυτά, αλλά και χωρίς να ντρέπονται γι’ αυτά! Το πολιτικό σύστημα της χώρας, θα πει, δεν παράγει καν φιλοδοξία.

Η κρίση στη χώρα μας δεν φαίνεται να εξέπληξε τον Πρώην Πρύτανη της Παντείου, ο οποίος χρόνια τώρα -μέσα απ’ τα γραπτά του και τη γενικότερη συνολική του παρουσία- προσπαθούσε μάταια να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου. «Ήταν θέμα χρόνου να ξεσπάσει», λέει χαρακτηριστικά.

Στην παρούσα φάση, θεωρεί ότι όλοι μας είμαστε «όμηροι» ενός κράτους υπό διπλή κατοχή, εξωτερική και εσωτερική, απ’ την οποία δεν προβλέπει να βγούμε ούτε καν στις επόμενες δεκαετίες... Μέχρι τότε όμως, η αφρόκρεμα της ελληνικής κοινωνίας –όπως λέει- θα έχει αναζητήσει την τύχη της στο εξωτερικό, αφήνοντας πίσω από την μια πλευρά, όσους θα μπορούν να προσφέρουν έργο στους ξένους κινεζικού τύπου και από την άλλη, τους οικονομικούς μετανάστες, τους οποίους και θεωρεί ότι χρησιμοποιούν ως υπομόχλιο εναντίον της κοινωνίας…

Ακολουθεί η συνέντευξη...

MÉDIAS ET SYSTÈME POLITIQUE

Par

GEORGES CONTOGEORGIS

          La place des médias dans le monde contemporain est conditionnée par un certain nombre de fondements communs à toute société, de sorte que leur rôle se différencie dans les détails. Quoique ces détails méritent d'être signalés et étudiés, surtout s'il s'agit de la gestion de questions majeures de la société, telles que la culture, la politique, la vie quotidienne ou les affaires mondiales, leur point de rencontre au niveau de leur fonctionnement, soulève une problématique quant aux changements profonds qui touchent l'essence du système socio-économique, politique et culturel moderne. Le regard que nous posons sur les médias, et plus spécialement les médias de l’audiovisuel (en priorité la télévision) et l’internet qui sont à la base de la transition du monde contemporain à l'ère de la communication technologique, part d’un point de vue extérieur à celui-ci, et l’envisage dans une perspective plus large, que nous appelons cosmosystémique[1]. En effet, nous nous plaçons au-delà de l’approche moderne qui repose sur un concept limité et une structure statique de l’Etat-nation, même à l’heure actuelle de la mondialisation, qui ont généré les notions de « minorité » et de « diversité culturelle » tels qu’elles sont entendues et utilisées aujourd’hui, qui sont affaire d’identité et corollaires du statut de la société au sein du système politique.

          Ainsi, notre intention est de montrer ici (a) que les médias sont constitués en système (qu'ils soient publics ou privés), en termes d'appartenance au propriétaire. Suivant le principe général de ce système qui régit la phase de la modernité, le propriétaire du système gère à son tour son objet (la culture, la politique etc.), à sa guise, c'est-à-dire comme produit à vendre, et voit donc le citoyen comme consommateur; (b) que les médias sont définis, dans ce cadre, comme moyens de communication et non pas comme l'espace par excellence dans lequel est désormais, et sera essentiellement, constitué le fait, sinon le système, social, politique et culturel; (c) que les médias vus sous cet angle sont conçus comme moyens d'information, alors qu'ils fonctionnent en producteurs originaux de la politique, du fait culturel etc.

          Pour étayer notre hypothèse, nous prendrons pour exemple le phénomène politique, étant donné que l'intervention des médias modifie profondément le fonctionnement, et au-delà, la nature du système politique et qu’elle a des implications importantes sur l'ensemble de la vie (sociale, culturelle, etc.) de la société des citoyens.

George Contogeorgis,

Citizenship and political action. The case of Political Europe[1]

1. The European citizenship in general typology[2]

       The attribute of the citizen, citizenship, the existence of which quietly emerged in western-European societies at a transitional stage of the despotic state, only just in the 19^th century, and eventually with time became generalised with the prevailing of the state-nation, is today at the epicentre of interest. This interest in citizenship centres mainly on the issue of political expression of identities, which are released from the stifling ring of the politically sovereign state - in its interior, but also in the wider cosmosystemic happenings -, with the most crucial part being the political activities that are developing within the environment of the European Union.

       This indicates, essentially, that in reality the content of citizenship is re-inspected in relation to its primary lining up behind the meaning of nationality, not however in relation to its clearly political characteristic, the meaning of the subject citizen, that takes on the citizen as an appendage of the bodiless - sovereign of politics - state.

Γ. Κοντογιώργης. Εκπομπή "Για την κρίση: Δύση, Ε.Ε. και Ελλάδα", με τον Ν. Αργυρόπουλο, Blue sky, 9-7-11

Ο καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης, αναλύει τον χαρακτήρα της παγκόσμιας κρίσης, που είναι τελικά "δυτική" και "ευρωπαϊκή" με ξεχωριστή διάσταση για την Ελλάδα. Διαπιστώνει ότι μολονότι εκδηλώνεται ως χρηματοπιστωτική, είναι βαθιά πολιτική και αναγγέλει το τέλος του (προ-αντιπροσωπευτικού) πολιτικού συστήματος της νεοτερικότητας. Θέτει ως προύπόθεση της διεξόδου απο την κρίση, μια νέα ισορροπία ανάμεσα στην κοινωνία των πολιτών, το κράτος και την "αγορά", που θα επέλθει με την αλλαγή του πολιτικού συστήματος, έτσι ώστε η κοινωνία να μεταβληθεί σε θεσμικό συντελεστή του. Με την αντιπροσωπευτική προσομοίωση του πολιτικού συστήματος η κοινωνία θα δεσμεύει θεσμικά τούς πολιτικούς, ώστε να λειτουργούν ως ελεγχόμενοι και ανακλητοί εντολοδόχοι της και θα ορίζει τις γενικές κατευθύνσεις της πολιτικής πράξης, προκειμένου να αποτρέπεται η ολοκληρωτική καθυπόταξη του κράτους στις αγορές. Η κοινωνία των πολιτών, με την είσοδό της στην πολιτεία, θα είναι σε θέση να υπαγορεύσει στις οικονομίες (στις "αγορές") ένα ρόλο που να προσιδιάζει σε λειτουργίες κοινού συμφέροντος, αντί της δεσποτικής ηγεμονίας που ουσιαστικά κατέκτησαν ήδη σήμερα.  

G. Contogeorgis, Grèce: pour en finir avec le système politique de la «modernité»

G. Contogeorgis, Grèce: pour en finir avec le système politique de la «modernité»

Publié au journal Mediapart, le 19 Avril 2011 [1]

La tournure dramatique à laquelle a abouti la crise en Grèce relève directement de sa singularité.

Dans le cas grec l’Etat est le premier responsable de la crise.  L’économie grecque - banques comprises – ne s’implique dans la crise mondiale ni directement ni indirectement. L’Etat a fait déferler la crise dans le pays, l’a exhibée sur la scène internationale (et européenne), l’a changée en « jouet » mais, par-dessus tout, a fait en sorte qu’elle serve de « cobaye » pour l’évolution des autres crises dans le monde.

Le fait que l’on exhorte le système politique, instigateur de la crise, à sortir le pays de celle-ci constitue l’impasse où il est acculé.  En effet, la classe politique n'a pas la légitimité indispensable, n’y trouve aucun intérêt ni n’en a l’intention, puisque cela entrainerait la fin du régime par lequel elle a assis son hégémonie historiquement sur la société hellénique.

George Contogeorgis, Manifiesto para una “sociedad de ciudadanos”

Manifiesto para una “sociedad de ciudadanos”

George Contogeorgis

          El marco del desafío

          No nos hagamos ilusiones. Las manifestaciones y las concentraciones en las calles y plazas no tienen salida porque no apuntan a las causas del problema : la concentración monopolística de la totalidad del poder político entre las manos de los poseedores del Estado. Cuando la sociedad de los ciudadanos, ya tranquilizada o agotada, vuelva a sus hogares, los políticos seguirán discutiendo y decidiendo en total complicidad con los agentes internos y externos de los mecanismos que los aprisionan, en la superficie de la política, (y que les suministran fuerza, dinero, comunicación, etc.).

          Es urgente entender que la causa fundamental del problema actual reside en que el sistema político de la modernidad ni es democrático ni es representativo. La plantilla política detiene en indiviso, a la vez la calidad de mandantes y la de mandatarios, mientras la sociedad de los ciudadanos está confinada en la esfera privada. Vehiculadas por este sistema político y por su fatal degeneración en partidocracia dinástica, las fuerzas que definen el orden mundial han conseguido controlar el Estado e imponer su dominio político sobre la sociedad de los ciudadanos.

Ανιχνεύσεις - Κοντογιώργης - Θεσμοί και πολιτικό σύστημα - 14 Ιουν 11

Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο "LoMak's blog"

Ο καθηγητής πολιτικής επιστήμης και πρώην πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργος Κοντογιώργης απαντά στα ερωτήματα της εκπομπής Ανιχνεύσεις της 14.6.11 με θέμα «Νέοι θεσμοί για νέο πολιτικό σκηνικό», όπου επισημαίνει γιατί η κρίση σήμερα δεν είναι διαχειρίσιμη από το παρόν πολιτικό σύστημα, τι πρέπει να κάνει η κοινωνία των πολιτών και κυρίως την ανάγκη για θέσπιση ενός πλαισίου θεσμικού καταναγκασμού για τη λειτουργία του πολιτικού προσωπικού.

Γιώργος Κοντογιώργης,  Έκκληση στην κοινωνία των πολιτών ενόψει της περικύκλωσης της Βουλής στις 15/6/2011

Με το κάλεσμά μου της 29ης Μαΐου τρ.έ., υπέβαλα την πρόταση η κοινωνία των πολιτών να περικυκλώσει τη Βουλή και το Μαξίμου, με συγκεκριμένα αιτήματα.

Επανέρχομαι για να επισημάνω ότι η κοινωνία των πολιτών, που θα περικυκλώσει τη Βουλή στις 15 Ιουνίου, πρέπει να διατυπώσει με "νομοθετική" σαφήνεια τα αιτήματά της και να είναι ρεαλιστικά.

Να αντιληφθεί ότι το μείζον πρόβλημα δεν είναι  το μνημόνιο, αλλά οι λόγοι που οδήγησαν σ'αυτό. Ότι η διάσωση της χώρας δεν είναι εφικτή χωρίς τη μεταβολή του πολιτικού συστήματος.

Να συνειδητοποιήσει επίσης ότι η δύναμη της συλλογικότητάς της είναι εκρηκτική, αρκεί να λειτουργήσει συντεταγμένα ως σώμα απέναντι στους λεηλάτες του δημόσιου αγαθού.

Αντί η κοινωνία των πολιτών να διαδηλώνει για να αναγκάσει τους πολιτικούς να συνεκτιμήσουν τη βούλησή της, να αξιώσει τη συμμετοχή της στο πολιτικό σύστημα ως εντολέας.

G.Contogeorgis,

Grèce: manifeste pour une «société des citoyens»

08 Juin 2011 Par La UNE de Mediapart

Edition : Les invités de Mediapart

 Le cadre de l'enjeu

Ne nous berçons pas d'illusions. Les manifestations et rassemblements de protestation dans les rues et sur les places sont sans issue parce qu'ils ne s'attaquent pas à la cause du problème: la concentration monopolistique de la totalité du pouvoir politique entre les mains des détenteurs de l'État. Quand la société des citoyens, calmée ou épuisée, regagnera ses pénates, les hommes politiques continueront à discuter et co-décider avec les agents internes et externes des mécanismes dont ils sont les otages, à la surface de la politique (et qui les pourvoient en force, en argent, en communication, etc.).

Il est urgent de comprendre que la cause fondamentale du problème actuel réside dans le fait que le système politique de la modernité n'est ni démocratique, ni représentatif. Le personnel politique possède en indivis la qualité à la fois de mandant et de mandataire, tandis que la société des citoyens est confinée dans la sphère privée. Véhiculées par ce système politique et par son inévitable dégénérescence en partitocratie dynastique, les forces qui définissent l'ordre mondial ont réussi à contrôler l'État et à imposer leur domination politique sur la société des citoyens.

Γιώργος Κοντογιώργης, Κάλεσμα στην κοινωνία των πολιτών. Τι πρέπει να αλλάξει, πως πρέπει να δράσουμε

Γιώργος Κοντογιώργης,

Κάλεσμα στην κοινωνία των πολιτών.

Τι πρέπει να αλλάξει, πως πρέπει να δράσουμε

Α) Το πλαίσιο του διακυβεύματος

Μην τρέφουμε αυταπάτες. Οι διαδηλώσεις και οι συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας στους δρόμους και στις πλατείες είναι αδιέξοδες, διότι δεν αίρουν την αιτία του προβλήματος, που είναι η μονοπωλιακή συγκέντρωση του συνόλου της πολιτικής εξουσίας στα χέρια των νομέων  του κράτους. Όταν η κοινωνία των πολιτών, έχοντας εκτονωθεί ή εξαντληθεί, θα επιστρέφει στα σπίτια της, οι πολιτικοί θα συνεχίζουν να διαλέγονται και να συναποφασίζουν με τους εσωτερικούς και τους εξωτερικούς φορείς των μηχανισμών (τους χορηγούς ισχύος, χρήματος, επικοινωνίας κλπ), που τους κρατούν όμηρους στην πολιτική επιφάνεια.

Είναι επείγον να αντιληφθούμε ότι θεμελιώδη αιτία του σημερινού προβλήματος αποτελεί το γεγονός ότι το πολιτικό σύστημα της νεοτερικότητας δεν είναι ούτε δημοκρατικό ούτε αντιπροσωπευτικό. Το πολιτικό προσωπικό κατέχει κατά τρόπο αδιαίρετο και την ιδιότητα του εντολοδόχου και του εντολέα, ενώ η κοινωνία των πολιτών είναι εγκιβωτισμένη στην ιδιωτική σφαίρα. Με όχημα το πολιτικό αυτό σύστημα και τον αναπόφευκτο εκφυλισμό του σε μια δυναστική κομματοκρατία, οι δυνάμεις που ορίζουν την παγκόσμια τάξη κατάφεραν να ελέγξουν το κράτος και να επιβάλουν την πολιτική τους κυριαρχία επί της κοινωνίας των πολιτών.

Το διακύβευμα του "Συντάγματος 2011" φέρνει για πρώτη φορά την κοινωνία πολιτών αντιμέτωπη με το σύνολο των (πολιτικών και άλλων) νομέων του κράτους. Αυτό καθεαυτό το γεγονός φανερώνει ότι το συλλογικό δεν συγκροτείται πια με όρους μάζας, αλλά αξιώνει να αποτελέσει το αθροιστικό γινόμενο των πολιτών. Η επιβεβαίωση της ατομικότητας μέσα στο συλλογικό μεταβάλει τον πολίτη από ενεργούμενο υπήκοο σε ελεύθερη και χειράφετη οντότητα που διαμορφώνει τις εξελίξεις. Από εξω-πολιτειακή δύναμη σε συστατικό μέρος της πολιτείας. Επομένως, είναι κατάδηλο ότι αποτελεί μέγιστο ψεύδος των στοχαστών της νεοτερικότητας ο ισχυρισμός ότι κράτος και πολιτικό σύστημα ταυτίζονται εκ φύσεως.

Γιώργος Κοντογιώργης: περικυκλώστε ειρηνικά την Βουλή. Μαζευτείτε 1.000.000+ . Εγκλωβίστε τους!

Κυριακή, 05 Ιούνιος 2011 07:50 | Συντάχθηκε απο τον/την Greekamericannewsagency.com | | |

"Μη φύγετε από εκεί αν δεν τους υποχρεώσετε, όλους μαζί, να ψηφίσουν τα πέντε βασικά νέα άρθρα που θα αλλάξουν ριζικά την πολιτική κατάσταση στην χώρα"

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον Αλέξανδρο Στεφανόπουλο

«…Όσο πιο πολλοί τόσο πιο καλά. Διαδηλώστε ειρηνικά χωρίς βία. Μη φύγετε από εκεί αν δεν αλλάξουν οι πέντε βασικές κατευθύνσεις  της σημερινής πολιτικής κατάστασης. Ξαπλώστε κάτω αν η κρατική πολιτική εξουσία μεταχειριστεί βία. Αν είστε  χιλιάδες ένα εκατομμύριο θα είναι πολύ  δύσκολο έως αδύνατο στο σύστημα να πράξει οτιδήποτε».  Αυτή είναι η βασική κατεύθυνση που δίνει ένας εκ των πλέον κορυφαίων της ελληνικής διανόησης ο καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης ο οποίος μας ανέλυσε ποιο θα πρέπει να είναι το πρόταγμα των ελληνικών κινητοποιήσεων.  Η συζήτηση μας έγινε διότι   τις τελευταίες ημέρες παρακολουθούμε έναν ανοιχτό δημόσιο διάλογο μεταξύ των πανεπιστημιακών και της διανόησης κάθε επιπέδου που προβληματίζετε, είτε με δημόσιες παρεμβάσεις είτε με άρθρα και διάλογο στα έντυπα και ηλεκτρονικά ΜΜΕ. Ακούγονται πολλές απόψεις και προβληματισμοί για τα αίτια της σημερινής κατάστασης. Δίδονται πολλές ερμηνείες και πολιτικό κοινωνικές και οικονομικές μακρόσυρτες αναλύσεις.  Η συζήτηση και ο δημόσιος διάλογος εντάθηκε με αφορμή τις κινητοποιήσεις  του κινήματος των Οργισμένων αγανακτισμένων Ελλήνων πολιτών που βγαίνουν  στις πλατείες και στα πεζοδρόμια.  Για το θέμα μιλήσαμε με ένα κορυφαίο πανεπιστημιακό του είδους τον πρώην πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργο Κοντογιώργη ο οποίος μέσα από το προσωπικό του ιστολόγιο συχνά τελευταία αλλά και με δημόσιες παρεμβάσεις του παρουσιάζει μια σειρά θέσεων που αναλύει για την σημερινή ελληνική κρίση για την οποία επισημαίνει ότι είναι μοναδική και δεν μοιάζει με καμία άλλη του κόσμου αφού έχει το διαίτερο χαρακτηριστικό ότι δημιουργήθηκε από το ίδιο το ελληνικό πολιτικό σύστημα!

Στην  συζήτηση μας, που έγινε με αφορμή τις μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις στρην Ελλάδα και ειδικά εν όψη της κινητοποίησης της Κυριακής 5 Ιουνίου αλλά και έχοντας μπροστά του το πολιτικό σύστημα την ψήφιση του λεγόμενου μεσοπρόθεσμου προγράμματος -τα νέα επίσης  οικονομικά μέτρα που θα ανακοινωθούν τα προσεχή 24ωρα, μας δίνει λεπτομερώς τις πρώτες πέντε  βασικές κατευθύνσεις -τα όνομάζει άρθρα-, τους   όρους  και τις  προϋποθέσεις μιας τέτοιας λαϊκής κινητοποίησης για να έχει ουσιαστικό πολιτικό αποτέλεσμα στην πράξη.  Στην ανάλυση του ο διακεκριμένος πανεπιστημιακός ξεκαθαρίζει πως δεν θα πρέπει να υπάρξει βία από την πλευρά των πολιτών ακόμα και αν δεχθούν βία! Αναλύει και αποσαφηνίζει πως με πολιτικές πράξεις της λαϊκής ετυμηγορίας θα ενταχθεί η κοινωνία στο πολιτικό γίγνεσθαι χωρίς να χρειασθεί να καταλυθεί με πράξεις μη ελεγχόμενες  η κοινωνική και πολιτική σταθερότητα. Τονίζει ότι είναι αναγκαίο να λειτουργήσει ο λαός ως σώμα, για την ακρίβεια ως πραγματική εκκλησία του δήμου με συγκεκριμένες πράξεις και ενέργειες ας τον ακούσουμε.

ΜΕΡΟΣ Α , ΜΕΡΟΣ Β

Casus Belli - Γ. Κοντογιώργης - Κάλεσμα στην κοινωνία των πολιτών - 3 Ιουν 11

 Από το ιστολόγιο "LoMak's blog"

Συνέντευξη του Καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και πρώην πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη, στις 3.6.11 στην εκπομπή Casus Belli, σχετικά με την κοινωνία των πολιτών, την κρίση, το πολιτικό σύστημα και τους “Αγανακτισμένους στο Σὐνταγμα”. Τι πρέπει να αλλάξει και πως πρέπει να δράσουμε.

Ερώτημα εν απορία πολίτη

        

           Όλοι αυτοί, "υπουργοί, βουλευτές αλλά και παρουσιαστές τηλεοπτικών δελτίων ειδήσεων", που σπεύδουν "να καταδικάσουν μετά βδελυγμίας, το ολιγόωρο μπλόκο στη Βουλή, από ομάδα διαδηλωτών και να του προσδώσουν έως και χαρακτήρα αμφισβήτησης του δημοκρατικού πολιτεύματος" (Ελευθεροτυπία, 01.06.2011) γιατί δεν οργανώνουν μια συζήτηση σε τηλεοπτική εκπομπή μεγάλης ακροαματικότητας να συζητήσουμε τι είναι και τι δεν είναι δημοκρατία; Πόσο δημοκρατικό είναι ένα σύστημα που επιφυλάσσει στο κράτος τις ιδιότητες και του εντολοδόχου και του εντολέα; Που εγκιβωτίζει την κοινωνία των πολιτών στο καθεστώς του ιδιώτη; Που δεν είναι καν αντιπροσωπευτικό;

          Είναι νόμιμο να αρνούνται στην κοινωνία των πολιτών το δικαίωμα να ανακαλέσει την "υπογραφή" της από ένα "κοινωνικό συμβόλαιο", για το οποίο δεν ερωτήθηκε, και να αναλάβει αυτή την αρμοδιότητα του εντολέα; Όταν μάλιστα οι υποτιθέμενοι εντολείς της απεδείχθησαν  κατά σύστημα ανάξιοι της εμπιστοσύνης της, ανακόλουθοι, διεφθαρμένοι και ιδίως καθ'υποτροπήν αμετανόητοι; Όταν συλλογικά κατέστρεψαν τη χώρα; Τι φοβούνται οι πολιτικοί και πολλοί άλλοι και κρύβονται τον 21ο αιώνα πίσω από απολιθώματα ιδεών του 18ου αιώνα; Πως εξηγείται ότι η κοινωνία των πολιτών έχει αναγορευθεί στον μείζονα εχθρό της άρχουσας (πολιτικής και πνευματικής) τάξης;

          Προς τι η ύβρις της εντεταλμένης σιωπής για ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα  που σπεύδει αυτόκλητη να νομιμοποιήσει η κρατική διανόηση; Τι ωθεί την τελευταία στην εμμονή της να εκλαμβάνει ως δεδομένο αυτό που θα έπρεπε να είναι ζητούμενο (η έννοια της δημοκρατίας); Να αντιμετωπίζει ως αδιαπραγμάτευτο  αυτό (ο μη αντιπροσωπευτικός χαρακτήρας του σημερινού κράτους/συστήματος) που θα έπρεπε να υπόκειται στη δυναμική της προόδου (δηλαδή της ελευθερίας); Γιατί ο διάλογος που διεξάγεται στα ΜΜΕ έχει εμφαντικά ως πρόσημο τη λογοκρισία του αντιλέγοντος και διακύβευμα την καλλιέργεια της αρχής της ενιαίας σκέψης; Να υποθέσω άραγε ότι οι ιδιοτελείς προτεραιότητες των νομέων του κράτους, τους εμποδίζουν να  διακρίνουν την κατεύθυνση της εξέλιξης και, κατ'επέκταση, τους κινδύνους που συνεπάγεται για τη σταθερότητα του συστήματος η αναβράζουσα αμφισβήτηση της κοινωνίας των πολιτών;  

Για την ακρίβεια

Γιώργος Κοντογιώργης

Γιώργος Κοντογιώργης, Τι πρέπει να αλλάξει, πως πρέπει να δράσουμε (Β' μέρος, Συμπλήρωμα)

Γιώργος Κοντογιώργης,

Τι πρέπει να αλλάξει, πως πρέπει να δράσουμε

(Β' μέρος, Συμπλήρωμα)

Το διακύβευμα του "Συντάγματος 2011" φέρνει για πρώτη φορά την κοινωνία πολιτών αντιμέτωπη με το σύνολο των (πολιτικών και άλλων) νομέων του κράτους. Αυτό καθεαυτό το γεγονός φανερώνει ότι το συλλογικό δεν συγκροτείται πια με όρους μάζας, αλλά αξιώνει να αποτελέσει το αθροιστικό γινόμενο των πολιτών. Η επιβεβαίωση της ατομικότητας μέσα στο συλλογικό μεταβάλει τον πολίτη από ενεργούμενο υπήκοο σε ελεύθερη και χειράφετη οντότητα που διαμορφώνει τις εξελίξεις. Επομένως, είναι κατάδηλο ότι αποτελεί μέγιστο ψεύδος των στοχαστών της νεοτερικότητας ο ισχυρισμός ότι κράτος και πολιτικό σύστημα ταυτίζονται εκ φύσεως.

Για να διαφυλαχθεί η κατάκτηση αυτή της κοινωνίας των πολιτών απαιτείται:

Γ. Κοντογιώργης. Εκπομπή "Μεταμουσείο" της ΕΤ 1 29-5-11

Ο Γ. Κοντογιώργης, με αφορμή την περιήγηση της εκπομπής στον Κεραμεικό, συζητά γιά τον θεσμικό ρόλο του Περικλή στην Αθηναϊκή Δημοκρατία και για το νόημα των εξωστρακισμών, μέσα σε μια πολιτεία, όπου το πολιτικό γεγονός το ενδύεται η ίδια η κοινωνία, ούσα πολιτικα ελεύθερη και όχι κάποιο αλλότριο εξουσιαστικό σύστημα, όπως το σημερινό, που όχι μόνον δεν είναι Δημοκρατία, αλλά ούτε καν αντιπροσώπευση

Γιώργος Κοντογιώργης, Κάλεσμα στην κοινωνία των πολιτών. Τι πρέπει να αλλάξει, πως πρέπει να δράσουμε

Γιώργος Κοντογιώργης,

Κάλεσμα στην κοινωνία των πολιτών.

Τι πρέπει να αλλάξει, πως πρέπει να δράσουμε

Μην τρέφουμε αυταπάτες. Οι διαδηλώσεις και οι συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας στους δρόμους και στις πλατείες είναι αδιέξοδες, διότι δεν αίρουν την αιτία του προβλήματος, που είναι η μονοπωλιακή συγκέντρωση του συνόλου της πολιτικής εξουσίας στα χέρια των νομέων  του κράτους. Όταν η κοινωνία των πολιτών, έχοντας εκτονωθεί ή εξαντληθεί, θα επιστρέφει στα σπίτια της, οι πολιτικοί θα συνεχίζουν να διαλέγονται και να συναποφασίζουν με τους εσωτερικούς και τους εξωτερικούς φορείς των μηχανισμών (τους χορηγούς ισχύος, χρήματος, επικοινωνίας κλπ), που τους κρατούν όμηρους στην πολιτική επιφάνεια.

G.Contogeorgis, L'enjeu des manifestations

L'enjeu des manifestations[1]

20 Mars 2009 Par Georges Contogeorgis

Aujourd'hui la société française a manifesté pour exprimer son désaccord vis-à-vis de la politique menée par son gouvernement. Hier, c'était la société grecque; demain, ce sera une autre et ainsi de suite.

Chaque fois que je vois une société descendre dans la rue pour revendiquer quelque chose ou pour s'opposer aux mesures prises par les détenteurs du pouvoir de l'État, je me demande pourquoi cette société apostrophe les responsables politiques sans s'emparer elle-même du sujet.

Au lieu de déléguer purement et simplement le pouvoir à l'État et à ses détenteurs, pourquoi ne revendique-t-elle pas plutôt de le reprendre à sa charge?

Γ.Κοντογιώργης, Το ζήτημα της ελληνικής κρίσης

Συνέντευξη του Καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και πρώην πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη, στις 2.5.11 στην εκπομπή Πρόσωπα (Κανάλι 10), σχετικά με το ζήτημα της ελληνικής κρίσης.

http://lomak.blogspot.com/2011/05/2-11.html

Γιώργος Κοντογιώργης, ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ Ή ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΠΟΛΥΣΗΜΙΑ; ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ

Γιώργος Κοντογιώργης,

ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ Ή ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΠΟΛΥΣΗΜΙΑ;

ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ

Θα σας απασχολήσω με την διευκρίνιση των εννοιών που υποκρύπτονται στον όρο της πολυπολιτισμικότητας και με τις παράπλευρες συνέπειες που έχει η υιοθέτηση της μιας ή της άλλης εκδοχής στα σημερινά πράγματα, αλλά και τις προεκτάσεις τους στο εξελικτικό γίγνεσθαι των κοινωνιών.

1. Σπεύδω να επισημάνω το λογικό σφάλμα της νεοτερικότητας να ορίζει την έννοια του πολιτισμού με βάση όχι την ιδιοσυστασία ή τον χαρακτήρα του, αυτό που τον παράγει και τον αποδίδει, αλλά κατά συνεκτίμηση ορισμένων εξωτερικών φαινομένων, τα οποία ουσιαστικά αποτελούν παράγωγα δηλαδή μεταβλητές του κοσμοσυστημικού κεκτημένου του πολιτισμού[1]. Υπενθυμίζω το λογικό αυτό σφάλμα διότι έχει σημαίνουσες επιπτώσεις στον προβληματισμό που ακολουθεί.

Συγκρατώ δύο από τα κυρίαρχα στοιχεία με τα οποία ο σημερινός άνθρωπος ορίζει την έννοια του πολιτισμού: τη θρησκεία και την ταυτοτική συλλογικότητα, που στις μέρες μας αποκαλείται έθνος. Ωστόσο, μπορούμε να διαπιστώσουμε ευθύς αμέσως ότι η θρησκεία δεν είναι παραγωγός, αλλά παράγωγο πολιτισμού. Αρκούν δύο παραδείγματα, τα οποία αντλώ από το ελληνικό παράδειγμα, για να κατανοήσουμε τι εννοώ. Η χριστιανική θρησκεία, εμφανίζει σημαίνουσες αποκλείσεις στη λατινική (καθολική) και στην ελληνική της (ορθόδοξη) εκδοχή. Η καθολική εκδοχή του χριστιανισμού εξακολουθεί να είναι βαθειά δεσποτική, ενώ αντιθέτως, η ελληνική του εκδοχή, στον ιστορικό της πυρήνα διέθετε θεμελιωδώς ανθρωποκεντρικά χαρακτηριστικά. Αντιθέτως, η ορθόδοξη εκκλησία υπό το κράτος έθνος υποχώρησε σημαντικά ως προς την ανθρωποκεντρική της σημειολογία, μεταγράφοντας εις εαυτήν βατικάνιες παραδοχές. Διαπιστώνουμε δηλαδή ότι η ίδια η θρησκεία προβάλει μια διαφορετική αντίληψη του θείου, της σχέσης του ανθρώπου με τον θεό και, κατ'επέκταση, του συστήματος της θρησκείας, ανάλογα με την κοσμοσυστημική φύση των κοινωνιών στις οποίες βιώνεται.